Η Κύπρος έχει μακρά ιστορία συνεταιρικής παράδοσης κυρίως στον τραπεζικό τομέα, καθώς και έναν ισχυρό τομέα εθελοντικών και φιλανθρωπικών οργανώσεων. Ωστόσο, η κοινωνική επιχειρηματικότητα είναι ένας νέος σχετικός όρος για την Κύπρο, που εισήχθη στη δημόσια σφαίρα στα τέλη του 2008 και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην κυβερνητική ατζέντα το 2015-2016. Οι πρώτες προσπάθειες για την προώθηση του τομέα της κοινωνικής επιχειρηματικότητα, καταγράφονται ήδη από το Δεκέμβριο του 2008, με την παρουσίαση στην Κυπριακή κοινότητα και στους υπευθύνους για τη χάραξη πολιτικής μιας κοινωνικής επιχείρησης ενσωμάτωσης της εργασίας WISE από τη Γαλλία. Την ίδια χρονιά ολοκληρώθηκε μια ολοκληρωμένη μελέτη εξ ονόματος των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας σχετικά με την εφαρμογή προγραμμάτων κοινωνικής οικονομίας για την ενεργοποίηση ευάλωτων ομάδων, οι οποίες διερεύνησαν την κοινωνική επιχειρηματικότητα.
Μεταξύ του 2010 και του 2013, οι προσπάθειες για την προώθηση του τομέα πραγματοποιήθηκαν κυρίως με τη μορφή συνεδριών και εκπαιδευτικών εκδηλώσεων και ήταν αποτέλεσμα ιδιωτικών προσπαθειών. Δεδομένου πως η κοινωνική οικονομία και η κοινωνική επιχειρηματικότητα έχουν συμπεριληφθεί στην ημερήσια διάταξη της κυβέρνησης για την οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, εργάζεται για την ανάπτυξη προγράμματος χρηματοδότησης για νεοσύστατες κοινωνικές επιχειρήσεις. Το πρόγραμμα αυτό έχει πρωταρχική σημασία για την ανάπτυξη των κοινωνιών, καθώς μπορεί να ξεκινήσει κοινωνικές επιχειρήσεις με την παροχή αρχικής χρηματοδότησης υπό τη μορφή επιχορηγήσεων ή/και χρηματοδοτήσεις δραστηριοτήτων κοινωνικής οικονομίας. Έχει επίσης την ικανότητα να παρέχει ορισμούς για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και να καθορίζει ανάλογα το μέλλον της κοινωνικής επιχειρηματικότητας στη χώρα.
Οι περισσότερες από τις οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας στη χώρα μπορούν να ταξινομηθούν σε δυο κατηγορίες:
Σε Συνεταιρισμούς και Μη Κερδοσκοπικούς Εθελοντικούς Οργανισμούς, ΜΚΟ. Οι περισσότεροι από τους ΜΚΟ είναι νόμιμα εγγεγραμμένοι στο νόμο Περί Ενώσεων και Ιδρυμάτων (57/1972), και εκτελούνται από εκλεγμένα συμβούλια. Στη βάση των πιο προσφάτων δεδομένων υπάρχουν 185 ΜΚΟ που έχουν εγγραφεί στο νόμο για τα σωματεία και τα ιδρύματα.
Καθώς η κοινωνική επιχειρηματικότητα είναι ένα πρόσφατο σχετικά φαινόμενο, η Κύπρος δεν διαθέτει νομικό, κανονιστικό ή φορολογικό πλαίσιο για τις κοινωνικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, δεν υπάρχει στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας, ούτε μια πρόσφατη ολοκληρωμένη χαρτογράφηση που θα παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για τον αριθμό, το μέγεθος, και το εύρος των κοινωνικών επιχειρήσεων. Εντούτοις, το ενδιαφέρον για τη χώρα στην κοινωνική επιχειρηματικότητα αυξάνεται, και η σημερινή οικονομική κρίση παρέχει την ευκαιρία να προωθηθεί ο τομέας και να δημιουργηθεί το οικοσύστημα που θα επιτρέψει την ανάπτυξη του. Όσον αφορά στην κυβερνητική πολιτική στον τομέα αυτό, προς το παρόν δεν υπάρχει ολοκληρωμένο θεωρητικό πλαίσιο για την κοινωνική οικονομία.
Επιπλέον, υπάρχει και ένα επίσημο ίδρυμα, το Συντονιστικό Συμβούλιο Παγκυπρίου Εθελοντισμού, το οποίο διαδραματίζει ευρύ ρόλο για τον συντονισμό και την αναπτυξη του εθελοντικού τομέα και του εθελεντισμού γενικότερα. Ο οργανισμός αυτός αναμένεται να παράσχει ουσιαστική υποστήριξη στις Κυπριακές Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, ως σύμβουλος όσον αφορά τη χάραξη πολιτικής. Παρόλο που πρέπει να γίνουν ακόμα πολλά για να επιτύχουμε την κοινωνική οικονομία της Κύπρου σε επίπεδο άλλων χωρών, η ανταλλαγή πρακτικών μαζί τους θα φέρει σίγουρα μια βελτίωση της κοινωνικής οικονομίας.
Για την ώρα, δείτε πιο κάτω μερικά από τα καλύτερα παραδείγματα κοινωνικών επιχειρήσεων στην Κύπρο:

Anakyklos Perivallontiki

Έχοντας ιδρυθεί τον Ιούλιο του 2010, αυτή η μη κερδοσκοπική περιβαλλοντική οργάνωση στοχεύει να συμβάλει ενεργά σε ένα καθαρό, υγιές, και βιώσιμο περιβάλλον. Οι δραστηριότητες της Ανάκυκλος στον τομέα αυτό περιλαμβάνουν:
-Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού με ιδιαίτερη έμφαση στους μαθητές σχολείων σε θέματα που αφορούν στο περιβάλλον, την επαναχρησιμοποίηση ρούχων και τη μείωση των αποβλήτων.
-Δημιουργία βιολογικών λαχανόκηπων σε σχολεία και άλλα ιδρύματα.
-Λειτουργία έργων για την αποτελεσματική απασχόληση ανέργων νέων, όπως κηπευτικά κήπων τοπικής αυτοδιοίκησης, συγκομοιδή φρούτων κλπ.
-Διατήρηση και διανομή στους καλλιεργητές τοπικών σπόρων και βιοποικιλότητας.
Η πιο σημαντική δραστηριότητα της Ανάκυκλος είναι το Πρόγραμμα Συλλογής και Ανακύκλωσης Κλωστοϋφαντουργικών Προϊόντων. Με τη συλλογή και την ανακύκλωση χρησιμοποιημένων ρούχων, υποδημάτων, λινών και άλλων ειδών, συμβάλλουν στη μείωση του όγκου των αποβλήτων που καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής. Αυτά τα είδη δίνονται σε ανθρώπους στην Κύπρο και στο εξωτερικό που δεν έχουν την πολυτέλεια να αγοράσουν καινούρια ρούχα. Ορισμένα από τα αντικείμενα που δεν μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν υποβάλλονται σε επεξεργασία, και καταλήγουν σε σκούπισμα πανιών, ινών, μόνωσης και άλλων υλικών. Με την κατάλληλη ανακύκλωση, μόνο με ένα μικρό ποσοστό περίπου 2% καταλήγει στα σκουπίδια.


Cans for Kids

To Cans for kids είναι ένα εγγεγραμμένο φιλανθρωπικό ίδρυμα που ιδρύθηκε το 1990 για να οργανώσει τη συλλογή και την ανακύκλωση τενεκεδένιων κουτιών στην Κύπρο. Για να ενθαρρυνθούν οι άνθρωποι να φυλάγουν τα τενεκεδάκια, αποφασίστηκε να χρησιμοποιούν τα έσοδα για την αγορά ιατρικού εξοπλισμού για τις παιδικές πτέρυγες στα κυπριακά νοσοκομεία. Από την ίδρυση του έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 25 εκατομμύρια τενεκεδάκια και εξοπλισμός πάνω από 260,000 ευρώ έγινε δωρεά στο Νοσοκομείο «Μακάριος» στη Λευκωσία, το κεντρικό παιδιατρικό νοσοκομείο στην Κύπρο, που περιθάλπει παιδιά με σοβαρές ασθένειες από όλο το νησί.
Εκτός από την αναβάθμιση του εξοπλισμού, και κατά συνέπεια το επίπεδο φροντίδας, στις παιδικές πτέρυγες, το Cans for Kids ενισχύει την ευαισθητοποίηση για τα οφέλη της ανακύκλωσης με επισκέψεις στα σχολεία για ομιλίες και προβολή του βίντεο Cans for Kids, που εξηγεί γιατί πρέπει να ανακυκλώνουμε το αλουμίνιο.


Agia Skepi Therapeutic Community – Organic Products

Η «Αγία Σκέπη» είναι μια μακροχρόνια θεραπευτική κοινότητα για ενήλικες, και είναι ένας ιδιωτικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 1999. Παρέχει υπηρεσίες σε μακροχρόνια εξαρτημένους χρήστες ουσιών, και στις οικογένειες τους σε νοσοκομειακό και νοσηλευτικό περιβάλλον. Ο κύριος στόχος του προγράμματος είναι η συνολική αποχή από τα παράνομα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Από το 1999 περισσότεροι από 800 ανθρώπους έλαβαν υπηρεσίες. Ο οργανισμός λαμβάνει ένα περιορισμένο ποσό κυβερνητικής βοήθειας και χρηματοδοτείται κυρίως από την “Ένωση Φίλων Αγίας Σκέπης”, η οποία αγωνίζεται εδώ και χρόνια, μέσω της συγκέντρωσης κεφαλαίων για να κρατήσει τη Θεραπευτική Κοινότητα ζωντανή. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, τα μέλη της κοινότητας καλλιεργούν και παράγουν μια σειρά βιολογικών προϊόντων, όπως φρούτα, λαχανικά, αυγά και ψωμί. Τα προϊόντα πωλούνται εμπορικά μέσω των μεγάλων αλυσίδων υπεραγορών.


This project has received funding from the European Union’s Erasmus + programme under Grant Agreement No 2016-2-RO01-KA205-024839.
This communication platform reflects the views only of the author and the European Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.